ประวัติ

      พระมหาธาตุที่กองทัพอากาศสร้างขึ้น น้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวายนี้ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานนามว่า พระมหาธาตุเจดีย์ นภพลภูมิสิริมีความหมายว่า "เป็นกำลังแห่งฟ้า เป็นสิริแห่งดิน" 

      ใช้ประดับทั้งภายในและภายนอกองค์เจดีย์มีลักษณะที่แสดงถึงความหนักแน่น มั่นคง และสง่างามอย่างนักรบ ส่วนรูปลักษณะของพระมหาธาตุเจดีย์ นภพลภูมิสิริ นั้น แสดงความหมายถึงองค์ประกอบที่ส่งเสริมให้องค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า บรรลุอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณ ส่วนการตกแต่งแสดงถึงบทบาทของสดรีที่มีส่วนส่งเสริมและสนับสนุนให้พระพุทธศาสนาอุบัติขึ้นในโลก สีสันและวัสดุที่ใช้ประดับทั้งภายในและภายนอกองค์เจดีย์ มีลักษณะที่แสดงถึงความอ่อนช้อยงดงามดามลักษณะความงามของสดรีไทย

๒. อัจฉริยธรรม ๑๒ ประการ หรือความมหัศจรรย์ ๑๒ ประการ อันเกิดแก่พระนางสิริมหามายา พระพุทธมารดา อันเป็นผลแห่งการบำเพ็ญทานและทรงตั้งปณิธาน ปรารถนาเป็นพุทธมารดาในอดีตชาติ

      จากแนวความคิดดังกล่าว คณะผู้ออกแบบจึงได้ออกแบบให้ พระมหาธาตุนภพลภูมิสิริมีรูปทรงเป็นรูป ๑๒ เหลี่ยม แสดงความหมายถึงอัจฉริยธรรม ๑๒ ประการ มีระเบียงกว้างโดยรอบเป็น ๒ ระดับ สำหรับให้พุทธคาสนิกชนและผู้มาเยี่ยมชมใช้ทำทักษิณาวัฏบูชา หรือเดินชมทัศนียภาพได้โดยรอบ มีความกว้างที่ระดับระเบียงล่าง ๓๗ เมดร แสดงความหมายถึงโพธิ-ปักขิยธรรม ๓๗ ประการ ที่ขอบระเบียงแต่ละระดับ มีซุ้มรูปกลีบบัวประดับอยู่ ๖ ซุ้ม ที่ส่วนยอดขององค์เจดีย์เป็นยอดปลีล้อมด้วยกลีบดอกบัวตูมเป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ กั้นด้วยฉัตร ๙ ชั้น ทำด้วยโลหะลีเงิน ภายในเจดีย์เป็นโถงเพดานสูง มีซุ้มประดูทางเข้า ๓ ด้าน ซุ้มประตูด้านหน้าอยู่ตรงกันกับซุ้มประตูด้านหน้าของพระมหาธาตุนภเมทนีดล มีบันไดเชื่อมติดต่อกันที่ชานพักชั้นล่าง องค์พระมหาธาตุนภพลภูมิสิริมีความสูงจากชานพักชั้นล่างนี้ถึงยอดปลี ๕๕ เมตรซึ่งตากว่าพระมหาธาตุนภเมทนีดล ๕ เมตรเพื่อแสดงความหมายถึง สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงอ่อนพระชันษากว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ๕ พรรษาสำหรับรูปลักษณ์ขององค์เจดีย์นั้น ได้ออกแบบให้แสดงความหมายถึง ธรรมะทั้ง ๓๗ประการ อันได้แก่ สติปัฏฐาน ๔ สัมมัปปธาน ๔ อิทธิบาท ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ โพชฌงค์ ๗ และมรรค ๘ ที่ประกอบขึ้นเป็นโพธิปักขิยธรรม โดยออกแบบให้มีบัวรัดรอบองค์เจดีย์ตอนล่างแบ่งองค์เจดีย์ส่วนนี้เป็น ๔ ชั้น เพื่อแสดงความหมายถึงสติปัฏฐาน ๔ เหนือขึ้นไปมีลักษณะเป็นชั้นเล็ก ๆ ๒๕ ชั้น แสดงความหมายถึง ธรรมะ ๒๕ ประการ ที่เป็นองค์ประกอบของการบำเพ็ญเพียรให้บรรลุถึงทางแห่งตรัสรู้ประกอบด้วย สัมมัปปธาน ๔ อิทธิบาท ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ และโพชฌงค์ ๗ ส่วน มรรค ๘ นั้นแสดงความหมายอยู่ที่คอระฆังซึ่งออกแบบเป็นฐานรองรับ ๘ ชั้น ยอดปลีขององค์เจดีย์ล้อมด้วยกลีบดอกบัวตูม แสดงความหมายถึงการบรรลุถึงธรรมอันจะนำไปสู่การตรัสรู้ ซึ่งต่างจากยอดปลีของพระมหาธาตุนภเมทนีดล ที่ล้อมด้วยดอกบัวบาน แสดงความหมายถึงการตรัสรู้แล้ว